عنصر ۱۵ از ۱۱۸
فسفر P
نافلزها · دورهٔ ۳ · گروه ۱۵ · بلوک p
فسفر در یک نگاه
فسفر با عدد اتمی ۱۵ در دورهٔ ۳ و گروه ۱۵ جدول تناوبی قرار دارد و در این مجموعه در دستهٔ نافلزها ثبت شده است. جرم اتمی مرجع آن ۳۰٫۹۷۳۷۶۲ u و آرایش الکترونی ثبتشده [Ne] 3s2 3p3 است.
در مجموعهٔ داده، سال کشف ۱٬۶۶۹ و نام کاشف/گروه Hennig Brand ثبت شده است.
مفهوم آموزشی و خطای رایج
فسفر دگرشکلهای متفاوت دارد. یون فسفات PO4^3− یک یون چنداتمی است.
در استفاده از این عنصر دقت کن
اتم فسفر و یون فسفات را در فرمولنویسی جایگزین یکدیگر نکنیم.
یک مثال
در Ca3(PO4)2، شش بار مثبت با شش بار منفی خنثی میشوند.
Royal Society of Chemistry — فسفر · OpenStax — یونها، فرمول و بار ترکیبات
مسیرهای یادگیری مرتبط · دانشنامهٔ فارسی · جستوجوی مطالب فسفر
جایگاه و ساختار
- عدد اتمی
- ۱۵
- گروه
- ۱۵
- دوره
- ۳
- بلوک
- p
- دسته
- نافلزها
- آرایش الکترونی
- [Ne] 3s2 3p3
- عددهای اکسایش ثبتشده
- -3، -2، -1، 0، +1، +2، +3، +4، +5
- سال کشف ثبتشده
- ۱٬۶۶۹
خواص علمی
مقادیر زیر از دادههای فعلی سایت آمدهاند. «دادهای ثبت نشده» به معنی نبود مقدار در این مجموعه است.
| ویژگی | مقدار | منبع داده و شناسهٔ ارجاع |
|---|---|---|
| جرم اتمی | ۳۰٫۹۷۳۷۶۲ u | mendeleev · 2026-09-25 · شناسهٔ ارجاع: Meija2016,iupac-weights |
| چگالی | ۱٫۸۲۳ g/cm³ | mendeleev · 2026-09-25 · شناسهٔ ارجاع: haynes2014crc,enwiki:1039678864 |
| نقطهٔ ذوب | ۳۱۷٫۳ K | دادهٔ فازی mendeleev · 2026-09-25 |
| نقطهٔ جوش | ۵۵۳٫۶۵ K | دادهٔ فازی mendeleev · 2026-09-25 |
| شعاع اتمی | ۱۰۰ pm | mendeleev · 2026-09-25 · شناسهٔ ارجاع: Slater1964 |
| شعاع کووالانسی | ۱۰۷ pm | mendeleev · 2026-09-25 · شناسهٔ ارجاع: Cordero2008 |
| شعاع واندروالس | ۱۸۰ pm | mendeleev · 2026-09-25 · شناسهٔ ارجاع: haynes2014crc |
| الکترونگاتیوی پاولینگ | ۲٫۱۹ | mendeleev · 2026-09-25 · شناسهٔ ارجاع: haynes2014crc |
| میل الکترونی | ۰٫۷۴۶۶۰۷ eV | mendeleev · 2026-09-25 · شناسهٔ ارجاع: haynes2014crc,Andersen2004 |
| ظرفیت گرمایی ویژه | ۰٫۷۶۹ J/g/K | mendeleev · 2026-09-25 · شناسهٔ ارجاع: haynes2014crc |
| رسانایی گرمایی | دادهای ثبت نشده | mendeleev · 2026-09-25 |
| فراوانی در پوستهٔ زمین | ۱٬۰۵۰ mg/kg | mendeleev · 2026-09-25 · شناسهٔ ارجاع: haynes2014crc |
| فراوانی در آب دریا | ۰٫۰۶ mg/L | mendeleev · 2026-09-25 · شناسهٔ ارجاع: haynes2014crc |
| سختی برینل | دادهای ثبت نشده | دادهٔ تکمیلی periodicdata · 2026-09-25 |
| سختی موس | دادهای ثبت نشده | دادهٔ تکمیلی periodicdata · 2026-09-25 |
| رسانایی الکتریکی | ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ S/m | دادهٔ تکمیلی periodicdata · 2026-09-25 |
دمای ذوب و جوش بر حسب کلوین است. جرم اتمی نمایش دادهشده مقدار همان مجموعهٔ مرجع است؛ برای تفسیر بازهها و بهروزرسانی وزنهای اتمی به CIAAW مراجعه کنید.
ایزوتوپها
در دادهٔ مرجع ۲۴ ایزوتوپ برای این عنصر ثبت شده است. چند ایزوتوپ با فراوانی طبیعی ثبتشده:
- P-31 · فراوانی طبیعی ۱۰۰٪
دربارهٔ دادهها و منابع
مجموعهٔ اصلی: mendeleev (MIT)؛ عکس داده: 2026-09-25. برای چند ویژگی تکمیلی: periodicdata (GPL-3.0)؛ عکس داده: 2026-09-25. نام فارسی به دادهها افزوده شده است.
شناسههای ارجاع از فرادادهٔ مجموعهٔ اصلی میآیند. این صفحه برای هر مقدار، بررسی مستقل و تاریخ اندازهگیری جداگانه ثبت نکرده است؛ در کاربرد پژوهشی، مقدار را با منبع اصلی تطبیق دهید.
جدول تناوبی فارسی